23-09-12

Europa mag geen spel zonder grenzen zijn

De Tijd – 22 juni 2005

Fransen en Nederlanders hebben Europa meer dan een tik verkocht. Ook Vlamingen zouden dat moeten kunnen doen. Ze werden evenwel niet rijp genoeg geacht zich via een referendum uit te spreken. Bij ons worden Europese verdragen goedgekeurd in een dunbevolkt parlement, en uitgedragen via steriele overheidscampagnes. Het dédain van de tegenstanders van een referendum over de Europese grondwet voor het 'klootjesvolk' shockeert, stellen PETER DE ROOVER en JAN VAN DE CASTEELE.


 

Valse argumenten worden niet geschuwd. Dat bij een referendum alleen met ja of neen kan worden geantwoord, is juist. Als het parlement moet beslissen zijn er echter ook maar die twee opties. Bij verkiezingen kun je ook maar ja (tegen één partij) en neen (tegen de andere) zeggen. Schaffen we die dan ook maar af? Verhofstadt, Dehaene en co. lijken van mening dat zij vanuit hun ivoren toren best beslissen wat goed is voor de mensen. Zelf zijn die te dom.

De organisatie van een referendum wordt in België tegengehouden door behoudsgezinde krachten in het politieke establishment. Professor Wilfried Dewachter zei in deze krant al duidelijk waarom dat zo is: 'PS-voorzitter Di Rupo zei onlangs nog dat je een referendum moet organiseren als je het land uit elkaar wil doen vallen. De politieke elite is ervan overtuigd dat een referendum het bestaan van België bedreigt.' Een democratische beslissing bedreigt het bestaan van België ('Democratie staat in België al 50 jaar stil', De Tijd, 15 november 2004).

Leo Tindemans bevestigde onlangs dat beeld: 'België zou een referendum kunnen houden als we in een normaal land wonen. Maar we wonen niet in een normaal land. Wat zouden we gaan doen als Vlaanderen voor stemt en Wallonië tegen?' (Gazet van Antwerpen, 3 juni 2005)

Daarom valt het te betreuren dat ook het Vlaams Parlement de deur naar een volksraadpleging dichthoudt. Een bange Yves Leterme heeft de kans laten liggen om respect af te dwingen voor hemzelf en - veel erger - voor de Vlaamse autonomie.

Volksraadplegingen vormen voor Vlaanderen een oude traditie. Ze zijn een democratisch instrument, zeker als het gaat om essentiële zaken zoals het afstaan van soevereiniteit. 'Burgers kunnen soms wijzer zijn dan de politici die hen denken te vertegenwoordigen', schreef Syp Wynia (Elsevier, 30 mei 2005). Veel Vlamingen delen vermoedelijk die analyse.

Een Vlaamse tik

Zoals de Fransen en de Nederlanders zouden wellicht ook veel Vlamingen de Europese Unie een tik geven. Een 'Europa zonder grenzen' wordt te groot, eist meer macht op dan in de lidstaten wenselijk wordt gevonden en dreigt voorbij te gaan aan diversiteit, soevereiniteit en kleinschaligheid. Het werkt weinig democratisch, ingewikkeld en ondoorzichtig. Het wordt in zijn grootheid geleid door bureaucratie en technocratie.

België leert ons dagelijks hoeveel zinloze energie het kost om té veel samen te moeten doen met andere volkeren. De reactie van premier Guy Verhofstadt wekte niet de indruk dat hij het signaal van de referenda goed heeft begrepen. In essentie heeft hij wel gelijk: het gaat over een keuze tussen de VS van Europa of een vrije alliantie van volkeren. En over een keuze tussen minder of meer democratie.

De standpunten van het congres dat de Vlaamse Volksbeweging in 1996 over Europa hield, zijn nog altijd pijnlijk actueel. Hoe groter Europa, hoe groter 'per definitie' het democratisch probleem. Medezeggenschap is goed, maar hinderlijk als te veel partijen iets willen zeggen. Kleinere en homogene gebieden bieden de kans op ruime deelname van veel burgers. Europa is groot en heterogeen en dus botsen de koppels democratie/openheid en doeltreffendheid/besluitvaardigheid gemakkelijk.

In een unitair Europees referendum zou de wil van de Franse of Nederlandse bevolking mogelijk verdronken zijn in de Europese massa. Toch spelen Nederland en Frankrijk in de huidige Europese Unie beslist mee, want zij zijn lidstaten. Vlaanderen daarentegen speelt eigenlijk niet mee. Zolang we een deelstaat van een lidstaat blijven, moet Vlaanderen naar Europa via het Belgische niveau. Zolang ook moet Vlaanderen eerst binnen België gelijk halen vooraleer naar Europa te kunnen stappen. Zo degradeert het Vlaamse buitenlandse beleid tot een debat met Wallonië in Brussel. We kruipen dan terug achter de Belgische grenzen.

Er is voor Vlaanderen maar één mogelijkheid om volwaardig mee te spelen in Europa: als onafhankelijke lidstaat. Even onafhankelijk als Denemarken of Portugal. Niet meer of niet minder. Zoals Paul Belien het onlangs zei: 'Onze leeuwenvlag is geen etnisch symbool, maar een symbool van ons verlangen naar democratie. Wij willen België opdoeken omdat Vlaanderen, zoals alle landen ter wereld, recht heeft op een democratische bestuursvorm, waarvan de directe democratie de meest volmaakte realiseerbare vorm is (Doorbraak, maart 2005).

Als Vlaanderen niet kiest voor het volwaardige statuut, rest maar één alternatief. Een cursus volgen 'Hoe sluip je een leuk feestje binnen, waarvoor je geen uitnodiging kreeg?' Dan moeten we kiezen uit het raster tussen straat en kolenhok, het airco-gat naar de keuken of het kattenluik. Zodra je binnen bent, moet je jezelf onzichtbaar houden. Echt welkom ben je dan niet.

De auteurs zijn respectievelijk voormalig voorzitter Vlaamse Volksbeweging (VVB) en hoofdredacteur van het maandblad Doorbraak.

De commentaren zijn gesloten.