06-09-12

Doe de Stemtest... niet

De Tijd – 6 mei 2003

<inleiding door de redactie> De Stemtest van de VRT lokte zeer veel reacties uit. Uit een inhoudelijke analyse van de score van elke vraag voor de partijen, blijkt dat de stemtest de kwaliteitstest niet doorstaat. Ofwel is hier sprake van slordigheid ofwel van manipulatie, stelt PETER DE ROOVER. De VRT ging in elk geval zwaar in de fout. De auteur is projectleider 'Stemtest' bij het Vlaams Dienstencentrum. Deze organisatie doet vooral onderzoeksopdrachten voor verenigingen rond de Vlaamse Volksbeweging.


 

'Doe de Stemtest' vroeg de VRT en honderdduizenden Vlamingen deden dat ook. Internettests, waarin inhoudelijke vragen en niet de emo-waarde van kandidaten bepalen bij welke partij de surfer het dichtst aanleunt, zouden een verademing moeten zijn.

Maar de kritiek volgde prompt. De Stemtest zou manipuleren. Een zwaar verwijt, want de test kreeg de intellectuele zegen van de professoren Walgrave en Deschouwer. De kritiek was echter niet altijd even geloofwaardig. Hij kwam uitsluitend van 'verliezers' en dat is een categorie die graag de regels van een (verloren) spel in twijfel trekt. Verder steunde de kritiek meestal op nattevingerwerk. Maar nergens lazen we hoe de antwoorden verrekend werden in steun voor de diverse partijen. Een ernstig oordeel over de test was dus onmogelijk. Nochtans geeft 61 procent van de deelnemers aan dat het resultaat de stemkeuze mee beïnvloedt. Dat is geen onschuldig spelletje meer. In het Canvas-programma 'De nachtwacht' van zaterdagavond pareerde Siegfried Bracke de kritiek met de uitdaging 'Probeer ons te betrappen op fouten'. We bedienen hem graag op zijn wenken.

In opdracht van het politieke maandblad Doorbraak voerde het Vlaams Dienstencentrum een inhoudelijke analyse uit van de Stemtest. We kraakten de antwoorden en vonden de quotering. Onze sleutel doorstaat de ultieme test: we halen, indien we het daarop aanleggen, 100 procent voor elke partij; alleen de sp.a komt, bij een foutloos parcours, maar aan 99 procent.

Kwalitatief benedenmaats

De resultaten zijn hoogst verbazend en bevestigen de stelling dat de Stemtest kwalitatief benedenmaats is. Wie op alle vragen 'positief' antwoordt, dus 'akkoord' gaat of een optie met 'ja' aantikt, is een Agalev-stemmer, gevolgd door de VLD, de sp.a, het Vlaams Blok en Spirit. De N-VA en CD&V volgen op ruime achterstand. Wordt hier de indruk gewekt dat dit partijen zijn voor chagrijnige 'neen-zeggers' en 'niet-akkoordgaanders'? We telden bij hoeveel vragen (op 36) een positief antwoord punten oplevert voor de zeven partijen. Een foutloze Agalev-rit omvat 23 positieve antwoorden, gevolgd door Spirit (22), de VLD, de sp.a en de N-VA (19), het Vlaams Blok en CD&V (15). De paars-groene partijen komen aan een gemiddelde van 20,75, de oppositie aan 16,33. Peilers weten dat er een lichte voorkeur bestaat bij gepeilden voor positieve antwoorden. De wijze van vraagstelling zorgt hier dus voor een relatief voordeel voor paars-groen.

Bekijken we nu enkele concrete vragen. De N-VA vraagt in haar programma meer uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking. Dat antwoord in de Stemtest levert die partij echter geen punten op. Wie vindt dat een moslimmeisje een hoofddoek mag dragen op school, krijgt voor de VLD +2 procent en maar +1 procent voor Agalev. Ook de stelling dat nieuwe Belgen die een ernstig misdrijf plegen, hun nationaliteit niet mogen verliezen, haalt meer blauwe dan groene punten.

Twee partijen zijn tegen het stakingsrecht voor mensen van de civiele bescherming: de sp.a en CD&V, waarvan de score meteen met 5 procent stijgt. De VLD is na Spirit de grootste voorstander van dat stakingsrecht. De pacifistische N-VA zou dan weer, samen met de VLD, de enige pleitbezorger zijn van meer militaire uitgaven. De vraag naar subsidies voor biologische landbouw lijkt niet meteen een zwaar politiek thema. De Stemtesters vinden van wel, want wie pro is, krijgt 13 procent extra voor Agalev en 13 procent verlies voor CD&V. Die vraag bepaalt het CD&V-resultaat sterker dan al de rest. De meest bepalende vraag voor Spirit is dan weer verrassend of elke werknemer recht heeft op deeltijds werken (+13 procent als je voor bent). Niet verbazend dat Spirit goed scoorde, want vrijwel iedereen zal op deze vraag 'ja' antwoorden.

Koning

Wie is het meest gekant tegen de mogelijkheid zware misdadigers vervroegd vrij te laten? De VLD. Die partij is trouwens ook meer dan wie ook tegen uitbreiding van het recht op zelfverdediging naar eigendom. Alleen Spirit wil Werchterse rockers een jointje laten roken. Agalev staat hier volgens de Stemtest neutraal tegenover. Wie wil dat de koning meer macht krijgt, is eraan voor de moeite. Dat antwoord beïnvloedt bij geen enkele partij het resultaat. Het Vlaams Blok en de N-VA, die wel punten krijgen voor de republikeinse optie, zouden daar dus niet echt tegen zijn. Gemeentelijk stemrecht voor wie hier vijf jaar verblijft, brengt Agalev 1 schamel procent op - voorstanders van de toetreding van Turkije tot de EU winnen wel 9 Agalev-procenten. De N-VA blijkt de grootste tegenstander van condoomautomaten op scholen, maar ook de grootste voorstander van het homohuwelijk met adoptierecht. Ook interessant is te weten wie de grootste tegenstander is van de Vlaamse onafhankelijkheid. Jawel, de oud-Volksunie-leden van Spirit, nochtans enkele vragen eerder voor de splitsing van de Belgische Voetbalbond.

Volgens de Stemtest nemen vooral grotere partijen dikwijls gewoon geen standpunt in. De VLD, de sp.a en CD&V staan blijkbaar totaal neutraal in liefst zes van de 36 vragen. Voor de CD&V is dat vreemd genoeg het geval bij de vraag of kerncentrales dicht moeten. Of je nu antwoordt 'ja, in elk geval', dan wel 'ja, maar eerst moeten er alternatieven zijn' of 'nee, in geen geval', het CD&V-resultaat blijft hetzelfde. Was dat niet één van de vier groene verwezenlijkingen die Stefaan de Clerck wilde terugschroeven? Over verkeersveiligheid is de VLD volgens de Stemtesters het noorden kwijt. Noch bij de vraag over de zone 30, noch bij die over de maximumsnelheid op autowegen, zou de VLD enige voorkeur voor de aangeboden antwoorden hebben. De sp.a laat het blijkbaar volkomen koud of er nu meer in militair materieel wordt geïnvesteerd en of moslimmeisjes een hoofddoek op school mogen dragen. Meer zelfs: of je nu voor of tegen stemrecht bent voor wie al vijf jaar in België woont, het heeft geen gevolg voor je sp.a-score.

Grootste invloed

Deze voorbeelden mogen volstaan. Nog een laatste cijfer om af te sluiten. We telden voor elke vraag het kwadraat van de scores op en vonden zo de thema's die grootste tegenstelling oproepen en het resultaat het zwaarst beïnvloeden. Die politieke topthema's zijn in volgorde: 'Elke werknemer heeft het recht deeltijds te werken', 'Subsidies voor de biologische landbouw', 'Vlaamse onafhankelijkheid', 'Splitsing van de Voetbalbond' en 'Meer geld voor ontwikkelingssamenwerking'.

De Stemtest was een commerciële voltreffer voor de VRT. Maar het sérieux van onze kwaliteitszender werd er fel door aangetast. Of anders de objectiviteit. En dat is nog erger.

De commentaren zijn gesloten.